Ból zęba przy nagryzaniu. Co może być przyczyną?

Ból zęba podczas gryzienia może mieć postać krótkiego, ostrego ukłucia albo dłuższej dolegliwości promieniującej do szczęki lub żuchwy. Niekiedy pojawia się tylko przy nacisku na konkretny ząb, a czasem utrudnia normalne jedzenie. Takiego objawu nie warto ignorować. Może oznaczać podrażnienie lub stan zapalny miazgi i tkanek wokół korzenia, a także pęknięcie zęba, uszkodzenie wypełnienia, chorobę dziąseł lub przeciążenie zgryzowe.

Dlaczego ząb boli podczas gryzienia?

Podczas żucia na zęby działają duże siły. Zdrowy ząb wraz z otaczającymi go tkankami powinien przenosić je bez bólu. Jeżeli jednak w koronie znajduje się ubytek, szczelina albo nieszczelne wypełnienie, nacisk może drażnić miazgę lub powodować delikatne przemieszczanie się osłabionych fragmentów zęba. Ból może też pochodzić z ozębnej, czyli tkanki znajdującej się pomiędzy korzeniem zęba a kością. Gdy rozwija się w niej stan zapalny albo ząb jest nadmiernie obciążony, staje się wrażliwy na gryzienie, dotyk i opukiwanie.

Próchnica i zapalenie miazgi

Jedną z częstszych przyczyn bólu jest zaawansowana próchnica. Początkowo ubytek może nie powodować żadnych objawów. W miarę jego pogłębiania ząb zaczyna reagować na zimne, gorące lub słodkie produkty, a z czasem również na gryzienie.

Jeżeli bakterie dotrą w pobliże miazgi, może rozwinąć się jej stan zapalny. Na początku ból zwykle pojawia się po zadziałaniu bodźca i szybko ustępuje. W bardziej zaawansowanym stadium może być silny, pulsujący, występować samoistnie i nasilać się w nocy. Gdy miazga obumiera, reakcja na zimno może chwilowo zniknąć. Nie oznacza to jednak, że problem minął. Infekcja może przenieść się przez kanały korzeniowe do tkanek wokół zęba, powodując wyraźny ból przy nagryzaniu.

Stan zapalny wokół korzenia

Silna bolesność przy gryzieniu może świadczyć o zapaleniu tkanek otaczających wierzchołek korzenia. Ząb bywa wtedy wrażliwy nawet na lekkie dotknięcie językiem lub delikatne opukiwanie. Pacjent może mieć wrażenie, że ząb jest wyższy albo jako pierwszy styka się z zębem przeciwstawnym.

Jeżeli w okolicy korzenia gromadzi się ropa, może powstać ropień. Oprócz bólu mogą pojawić się obrzęk dziąsła lub policzka, zaczerwienienie, nieprzyjemny smak w ustach, wyciek treści ropnej, gorączka lub powiększenie węzłów chłonnych. Taki stan wymaga pilnej konsultacji. W zależności od sytuacji konieczne może być leczenie kanałowe pod mikroskopem, umożliwienie odpływu ropy albo usunięcie zęba, którego nie da się już uratować.

Pęknięcie lub złamanie zęba

Pęknięcie nie zawsze jest widoczne gołym okiem. Szczelina może być bardzo cienka, przebiegać pod wypełnieniem albo znajdować się w trudno dostępnej części korony. Typowym objawem jest krótki, ostry i trudny do dokładnego zlokalizowania ból podczas gryzienia twardszego pokarmu. Dolegliwość może pojawiać się tylko przy określonym ułożeniu pokarmu albo w momencie zwalniania nacisku. Ząb może być też bardziej wrażliwy na zimno.

Do pęknięć predysponują rozległe wypełnienia, wcześniejsze leczenie kanałowe, zaciskanie i zgrzytanie zębami, urazy oraz gryzienie bardzo twardych produktów. Leczenie zależy od głębokości uszkodzenia. Czasem wystarcza odbudowa lub korona protetyczna, w innych przypadkach potrzebne jest leczenie kanałowe. Głębokie pęknięcie obejmujące korzeń może uniemożliwić zachowanie zęba.

Zbyt wysokie wypełnienie lub korona

Ból przy zagryzaniu może pojawić się po założeniu plomby, korony, nakładu protetycznego lub mostu. Jedną z możliwych przyczyn jest zbyt wysoki punkt zwarcia. Odbudowany ząb jako pierwszy przyjmuje wtedy nacisk podczas zamykania ust, przez co otaczające go tkanki zostają przeciążone. Pacjent może odczuwać, że ząb przeszkadza, uderza jako pierwszy albo boli tylko przy mocniejszym zaciśnięciu szczęk. Niewielka korekta wysokości odbudowy często przynosi poprawę.

Nie należy jednak samodzielnie ścierać ani poprawiać wypełnienia. Ból po leczeniu może wynikać także z podrażnienia miazgi, nieszczelności odbudowy albo pęknięcia zęba.

Uszkodzone lub nieszczelne wypełnienie

Plomba może z czasem ulec starciu, pęknięciu albo częściowemu odklejeniu. W powstałą szczelinę mogą wnikać bakterie i resztki pokarmowe, a pod wypełnieniem może rozwijać się próchnica wtórna. Podczas żucia osłabiona część zęba może się delikatnie uginać, powodując ostre ukłucie. Objawem towarzyszącym bywa nadwrażliwość na zimne, gorące lub słodkie produkty, zahaczanie nici dentystycznej albo wyczuwalna nierówność na powierzchni zęba. Uszkodzone wypełnienie należy ocenić i w razie potrzeby wymienić. Brak ciągłego bólu nie oznacza, że problem nie postępuje.

Choroby dziąseł i przyzębia

Źródłem bólu podczas gryzienia nie zawsze jest wnętrze zęba. Zapalenie przyzębia może prowadzić do utraty kości podtrzymującej zęby i zwiększania ich ruchomości. Ząb, który nie ma odpowiedniego podparcia, może boleć podczas obciążania. Dolegliwościom mogą towarzyszyć krwawienie dziąseł, obrzęk, nieprzyjemny zapach z ust, odsłanianie szyjek zębowych oraz wrażenie przemieszczania się zębów.

Bruksizm i przeciążenie zębów

Zaciskanie lub zgrzytanie zębami może powodować przeciążenie ozębnej, ścieranie szkliwa, mikropęknięcia oraz ból mięśni żucia. Dolegliwości są często najbardziej zauważalne rano albo w okresach zwiększonego stresu. Czasem boli jeden ząb, a czasem cała grupa zębów. Mogą pojawić się również bóle głowy, napięcie mięśni twarzy, uczucie sztywności żuchwy i trzaski w stawach skroniowo-żuchwowych. Dentysta może ocenić ślady starcia i sposób kontaktowania się zębów. W uzasadnionych przypadkach stosuje się indywidualnie wykonaną szynę ochronną.

Ból po leczeniu kanałowym

Przez kilka dni po leczeniu kanałowym ząb może być tkliwy podczas gryzienia. Tkanki otaczające korzeń mogły zostać podrażnione podczas zabiegu, a ich gojenie wymaga czasu. Dolegliwość powinna jednak stopniowo słabnąć.

Kontroli wymaga ból silny, narastający, połączony z obrzękiem albo pojawiający się ponownie po dłuższym czasie. Możliwe przyczyny to przetrwała infekcja, nieszczelność odbudowy, pęknięcie korzenia lub nadmierne obciążenie zęba.

Jak wygląda diagnostyka?

Podczas wizyty dentysta zapyta o moment pojawienia się bólu, czas jego trwania, reakcję na zimno i ciepło, wcześniejsze leczenie oraz ewentualny uraz. Badanie może obejmować ocenę zębów i dziąseł, opukiwanie, test nagryzania, sprawdzenie ruchomości, testy żywotności miazgi, badanie zgryzu oraz wykonanie zdjęcia RTG zęba.

Kiedy zgłosić się do dentysty?

Wizytę warto umówić, jeżeli ból przy nagryzaniu powtarza się, nasila albo utrzymuje dłużej niż jeden lub dwa dni. Szybkiej kontroli wymaga także ból połączony z pulsowaniem, długą reakcją na temperaturę, nieprzyjemnym smakiem, wyciekiem ropy, ruchomością zęba lub niedawnym urazem.

Pilnej pomocy wymagają:

• obrzęk twarzy lub szyi,
• gorączka i pogorszenie samopoczucia,
• szybko powiększający się obrzęk,
• trudności w przełykaniu,
• problemy z oddychaniem,
• znaczne ograniczenie otwierania ust.

Takie objawy mogą świadczyć o rozprzestrzenianiu się zakażenia.

Co można zrobić do czasu wizyty?

Do czasu konsultacji należy oszczędzać bolesny ząb i unikać gryzienia twardych produktów po tej stronie. Warto delikatnie oczyścić przestrzenie międzyzębowe i kontynuować ostrożne szczotkowanie. Lek przeciwbólowy można stosować zgodnie z ulotką i z uwzględnieniem przeciwwskazań. Nie wolno przykładać tabletek bezpośrednio do dziąsła, ogrzewać obrzękniętego policzka, samodzielnie przekłuwać ropnia ani przyjmować antybiotyku pozostałego po wcześniejszym leczeniu.

Ból przy nagryzaniu, objaw którego nie warto przeczekiwać

Ból zęba podczas gryzienia może wynikać z przeciążenia, próchnicy, zapalenia miazgi, ropnia, pęknięcia zęba, choroby przyzębia albo uszkodzonego wypełnienia. Ponieważ wiele z tych problemów daje podobne objawy, właściwe leczenie powinno zostać poprzedzone dokładną diagnostyką. Im wcześniej zostanie rozpoznana przyczyna, tym większa szansa na zastosowanie mniej rozległego leczenia i zachowanie własnego zęba. Jeżeli ból wraca podczas kolejnych posiłków, nie warto czekać, aż stanie się ciągły.